Pierwszego sierpnia w Szczecinie i jego okolicach Słońce wzejdzie o 5:19, a zajdzie o 20:57. Zatem dzień będzie trwał 15 godzin i 38 minut. Ostatni dzień sierpnia rozpocznie się o godzinie 6:11, a zakończy o 19:53. W ostatnim, wakacyjnym miesiącu dzień skróci się o 1 godzinę i 56 minut, zarówno poprzez późniejsze z każdym dniem wschody, jak i wcześniejsze zachody Słońca.
Księżyc i planety
W sierpniu kolejność faz Księżyca będzie następująca:
- 01-08 14:41 – I Kwadra
- 09-08 09:55 – Pełnia
- 16-08 07:12 – III Kwadra
- 23-08 08:06 – Nów
- 31-08 08:25 – I Kwadra
W sierpniowe wieczory i noce będziemy mogli oglądać Księżyc w bliskim sąsiedztwie następujących planet:
- Saturna i Neptuna – 12.08 (oświetlenie: 85%) po wschodzie Księżyca, około 22:00 w odległości
odpowiednio około 5° i 4° (Neptuna możemy odnaleźć za pomocą lornetki, około jednego stopnia nad Saturnem, od strony Księżyca) - Urana – 16.08 (oświetlenie: 42%) po wschodzie planety, o 23:20 w odległości około 4,5°
(potrzebna lornetka) - Jowisza -20.08 (oświetlenie: 11,8%) o godzinie drugiej, po wschodzie planety w odległości około 4°,
- Wenus – 20.08 (oświetlenie: 11%) przed wschodem Słońca o 5 rano, w odległości około 6° (dzień później
21.08, o godz. 3 po wschodzie Księżyca (oświetlenie 5,7%), odległość wyniesie około 8°), - Merkurego – 22.08 (oświetlenie: 5,4%) po wschodzie Księżyca, o wpół do piątej rano, w odległości
około 5,5° - Marsa – 26.08 (oświetlenie: 12%), po zachodzie Słońca w odległości około 3,5°.
Planety
Merkury pojawi się na porannym niebie dopiero po 10 sierpnia. 19 sierpnia osiągnie maksymalną elongację zachodnią 18°, czyli osiągnie punkt orbity, gdy widzimy go z Ziemi najdalej od Słońca na niebie i występują najlepsze warunki do obserwacji planety.
Jowisz goszczący w gwiazdozbiorze Bliźniąt widoczny będzie w drugiej połowie nocy aż do wschodu Słońca nisko nad wschodnim horyzontem.
Wenus widoczna będzie jako Jutrzenka na porannym niebie przez cały miesiąc. Z upływem dni będzie coraz krócej poprzedzać wschód Słońca. W dniu 12 sierpnia nad ranem, Wenus zbliży się do Jowisza na odległość mniejszą niż 1 stopień (po wschodzie planet, od wpół do trzeciej do wschodu Słońca, odległość wyniesie od 54 do 52 sekund). Piękno tego zjawiska najlepiej podziwiać gołym okiem lub przez lornetkę (w teleskopie nie zmieszczą się na raz obie planety). Odległość tych planet będzie także niewielka w sąsiednich dniach: rankiem 11 sierpnia od 67 do 72 minut, rankiem 13 sierpnia od 1,5 do 1,4 stopnia.
Marsa, przebywającego w gwiazdozbiorze Panny, możemy próbować odnaleźć zaraz po zachodzie Słońca, jednak trudno go obserwować z powodu bliskości Słońca.
Saturna możemy obserwować przez cały miesiąc. Na początku sierpnia wschodzi on po godzinie 22, ale z
każdym dniem pojawiać się będzie coraz wcześniej po zachodzie Słońca, nad ranem znajdziemy go po zachodniej stronie nieba.
Urana i Neptuna możemy odszukać za pomocą lornetki lub teleskopu najlepiej w drugiej połowie nocy,
odpowiednio w gwiazdozbiorach Byka i Ryb. Koniec wakacji będzie szczególnie dobrym okresem do obserwacji tych planet, w związku z ich położeniem bliskim opozycji.
Gwiazdozbiory i obiekty ciemnego nieba
Sierpień to najlepsza pora na obserwacje Strzelca i Skorpiona. Oba gwiazdozbiory są widoczne w Polsce tylko w części, nisko nad południowym horyzontem.
Obserwując Trójkąt Letni warto zwrócić uwagę na dość jasną gwiazdę (ε Lyrae), widoczną w Lutni w sąsiedztwie Wegi (z lewej strony). Jeżeli dysponujemy lornetką, to naszym oczom ukażą się dwie gwiazdy. Obserwacje przy użyciu dużych teleskopów ujawniły, że wokół każdej z tych dwóch gwiazd znajduje się jeszcze jedna. Mamy zatem do czynienia z układem poczwórnym. Stąd używana z braku innej nazwy własnej, angielska nazwa Double Double – podwójnie podwójna.
Będąc poza miastem pod ciemnym niebem, zobaczymy wysoko nad horyzontem Drogę Mleczną, a za pomocą lornetki lub teleskopu warto odszukać w Lutni mgławicę planetarną oznaczoną w katalogu Messiera numerem 57.
Jednym z trudniejszych do rozpoznania gwiazdozbiorów letniego nieba jest Wężownik. Konstelacja ta występuje na naszym niebie nisko nad horyzontem, a w połowie sierpnia około godziny 23 położona jest nad południowo-zachodnim horyzontem.
W dłoniach Wężownika znajduje się Wąż – gwiazdozbiór podzielony na dwie części: Głowę Węża i Ogon Węża. Na tle gwiazdozbiorów Wężownika i Węża, znajdują się interesujące obiekty astronomiczne. Jeden z nich to Mgławica Orzeł (M16) w Ogonie Węża, położona niedaleko granicy z konstelacją Tarczy. Gromada otwarta w M16 składa się z młodych i jasnych gwiazd, które oświetlając otaczające obłoki materii pobudzają zawarty w nich gaz do świecenia.
Warto przyjrzeć się dokładniej gwiazdozbiorowi Tarczy (Scutum), wyodrębnionemu na niebie przez Jana Heweliusza i nazwanego przez niego Tarczą Sobieskiego (Scutum Sobiescianum) na cześć zwycięzcy spod Wiednia. Nie od razu da się zidentyfikować pięć najjaśniejszych, niezbyt jasnych gwiazd tego gwiazdozbioru, które symbolizują czerwone gwiazdki na oficjalnej naszywce misji IGNIS, którą można było dostrzec na kosmicznym skafandrze Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego. W Tarczy (ta nazwa obowiązuje od niecałych stu lat) znajdują się gromady otwarte M11 (Dzika Kaczka) i M26 oraz gromada kulista NGC 6712.
Perseidy
Maksimum Perseidów, roju meteorów który możemy obserwować od 17 lipca do 24 sierpnia, wypada w tym roku na noc z 12 na 13 sierpnia. Warto swoje obserwacje prowadzić również w nocy z 11 na 12 i z 13 na 14 sierpnia. Rój Perseidów związany jest z kometą 109P/Swift-Tuttle. ZHR (ZenithalHourlyRate) ma wynosić około 100 tj. 100 zjawisk na godzinę, a maksymalna prędkość z jaką meteory będą wpadać w ziemską atmosferę, to ok. 59 km/s. W tym roku podczas obserwacji maksimum niestety przeszkadzał będzie Księżyc znajdujący się zaledwie dwie doby po pełni. Nie będzie też łatwo w sąsiednich dniach, ale Perseidy można, chociaż w znacznie mniejszej liczbie, obserwować na początku sierpnia po zachodzie Księżyca lub przed jego wschodem około 20 sierpnia. Perseidy obserwowane są od ponad 2000 lat i znane są także jako „łzy świętego Wawrzyńca” (10 sierpnia, to dzień męczeńskiej śmierci tego świętego). Nazwa Perseidy pochodzi od pozornego miejsca, z którego wydają się lecieć meteory. Miejsce to znajduje się w czasie maksimum aktywności roju w pobliżu gwiazdy η Persei w gwiazdozbiorze Perseusza, widniejącym w sierpniu na północnym-wschodzie nieba. Najlepszym stanowiskiem obserwacyjnym jest oczywiście miejsce poza miastem. Zaleca się obserwować rój na leżąco i patrzeć wysoko w kierunku południowo-zachodnim, tam gdzie świeci Trójkąt Letni składający się z jasnych gwiazd: Wegi w Lutni, Deneba w Łabędziu i Altaira w Orle.
Międzynarodowa Stacja Kosmiczna
Przeloty Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) będą widoczne dopiero od 21 sierpnia w godzinach
porannych. Czasy wszystkich przelotów ISS i innych satelitów można znaleźć na stronie: https://heavens-
above.com
Opracowanie: Jolanta Olejniczak