Niebo nad Szczecinem w listopadzie 2026

Niebo nad Szczecinem w listopadzie 2026 roku

W Szczecinie i okolicach pierwszego listopada Słońce wzejdzie o 07:01, a zajdzie o 16:29, zaś 30 listopada dzień rozpocznie się o 07:53 i zakończy o 15:47. Różnica między długością dnia z początku i końca miesiąca wyniesie około półtorej godziny.

Księżyc i planety

W listopadzie kolejność faz Księżyca będzie następująca:

• 01-11 21:28 – III kwadra
• 09-11 08:02 – Nów
• 17-11 12:48 – I kwadra
• 24-11 15:53 – Pełnia

Podczas pełni Srebrny Glob i Ziemię będzie dzieliła odległość około 360770km, zaś 25 listopada o godzinie 22:02 Księżyc znajdzie się w perygeum, w odległości 359 347 km od nas, a rozmiary kątowe tarczy osiągną wielkość 33,25′.

W listopadowe wieczory i noce będziemy mogli oglądać Księżyc w bliskim sąsiedztwie następujących planet:

• Marsa – 2.11pół godziny przed wschodem Słońca (przy oświetleniu Księżyca 46%) w odległości 4,5° i przed północą o 23:46 po wschodzie Księżyca w odległości około 6° (przy oświetleniu Księżyca 37%),
• Jowisza – 2.11 (oświetlenie: 37%) po wschodzie Księżyca, o 23:46, w odległości około 1°17’ i później do rana dnia następnego (3.11) gdy odległość wzrośnie do 4,4°
• Wenus – 7.11 po wschodzie planety o 5:24 przy oświetleniu Księżyca 4,7% w odległości około 3°, 5 minut przed wschodem Słońca o 7:07 w odległości 2,3°, przy oświetleniu Księżyca 4,1%) (oświetlenie Wenus wyniesie tego ranka około 6,6%),
• Neptuna – 20.11 (oświetlenie 80%) po zachodzie Słońca, na początku zmierzchu astronomicznego w odległości około 5,5° (zjawisko widoczne za pomocą dobrej lornetki lub teleskopu),
• Saturna – 20.11 (oświetlenie: 80%) po zachodzie Słońca, o godz. 19:59 w odległości około 5,5°,
• Urana – 24.11 (oświetlenie 100%) po zachodzie Słońca, o 16:58 w odległości około 4,2° (potrzebna lornetka, lub teleskop),
• Jowisza – 30.11 (oświetlenie: 61%) kwadrans przed wschodem Słońca w odległości około 2,1°,
• Marsa – 30.11 (oświetlenie: 53%) po wschodzie Księżyca, o 23:00 w odległości około 5°.

Wenus jako „gwiazda poranna”, będzie nadal poprzedzać wschód Słońca. Z każdym dniem pojawiać się będzie na niebie coraz wcześniej. Merkurego możemy próbować odszukać nisko nad horyzontem, przed wschodem Słońca od połowy listopada. 21 listopada osiągnie on maksymalna elongację zachodnią, 19°37′ i będzie miał jasność -0,5 mag.

Jowisz i Mars przez cały listopad przebywają w gwiazdozbiorze Lwa, w odległości mniejszej niż 5,5°, a między 8 a 22 listopada w odległości mniejszej niż 3°. Obie planety są bardzo dobrze widoczne po ich wschodzie, od późnych godzin wieczornych (na początku miesiąca od kwadransa przed północą na końcu od 22:30) aż do rana wysoko na firmamencie. 16 listopada o godzinie trzeciej w nocy te dwie planety zbliżą się do siebie na odległość zaledwie 1,2 stopnia tworząc ciekawy kontrast barw (jasny Jowisz i pomarańczowo-czerwony Mars).

Saturna goszczącego w konstelacji Wieloryba i Neptuna w Rybach odnajdziemy na wieczornym niebie. Władcę Pierścieni na początku miesiąca możemy podziwiać do późnych godzin nocnych a pod koniec listopada gazowy olbrzym będzie zachodził dwie godziny po północy.

Urana, widocznego przez całą noc, odnajdziemy za pomocą lornetki w konstelacji Byka, niedaleko gromady otwartej Plejady. 25 listopada Uran będzie w opozycji i osiągnie maksymalną jasność (+5,6 magnitudo). Do obserwacji Urana i Neptuna potrzebna jest lornetka lub teleskop.

Wyżej wymienione zbliżenia planet i Księżyca, a także innych obiektów zachęcają do obejrzenia na niebie kilku ciekawych układów:

• Marsa, Jowisza i Regulusa z konstelacji Lwa – przez cały miesiąc, od ich wschodu do świtu, w tym zwłaszcza 16 listopada gdy będą najbliżej siebie oraz wtedy, gdy w ich pobliżu pojawi się Księżyc: na początku miesiąca (noce z 1 na 2, z 2 ma 3 i z 3 na 4 listopada) a także na jego końcu (noce z 28 na 29, z 29 na 30 i z 30 listopada na 1 grudnia),
• Wenus i Spiki z gwiazdozbioru Panny przez cały miesiąc przed świtem, w tym zwłaszcza wtedy gdy będą widoczne najbliżej siebie (w nocy z 9 na 10 listopada Wenus przejdzie w odległości zaledwie 0,1°, od gwiazdy – zjawisko będzie doskonale widoczne nad ranem, nisko nad wschodnim horyzontem) oraz wtedy, gdy obok nich pojawi się Księżyc (przed świtem 6, 7 i 8 listopada),
• Księżyca, Urana i Plejad – wieczorem i w nocy 24 listopada.

Gwiazdy, gwiazdozbiory i „spadające gwiazdy”

W listopadowe wieczory nisko nad północnym horyzontem możemy obserwować Wielką Niedźwiedzicę, w której bez problemu wyodrębnimy asteryzm zwany Wielkim Wozem zorientowany w tym okresie względem obserwatora w najbardziej charakterystyczny sposób- przypomina wóz jadący (tyłem) po równej drodze, z góry lub pod górę. Spoglądając na południe zobaczymy po prawej stronie gwiazdozbiory jesienne, a z drugiej strony nieba, od południa do wschodu, znajdziemy konstelacje zimowe. W zenicie, około północy, dobrze widoczne są Perseusz i Żyrafa. Żyrafa należy do gwiazdozbiorów okołobiegunowych, jest więc widoczna na naszym niebie w ciągu całego roku, jednak najwyżej nad horyzont wznosi się w okresie jesieni i zimy. Ciekawym obiektem w tej konstelacji jest mgławica planetarna Ostryga (NGC 1501). Ostryga górująca jesienią na wysokości ponad 60 ° nad widnokręgiem nie jest widoczna gołym okiem, gdyż jej jasność wynosi około 11,9 mag. Mgławicę położoną w odległości 4238 lat świetlnych od Ziemi odkrył w końcu XVIII stulecia William Herschel. W jej centrum świeci bardzo gorąca niebieska gwiazda, której temperatura osiąga prawie 90 000 K.

Warto także przyjrzeć się słabiej świecącym, ale nie mniej interesującym układom gwiazd jesiennego nieba. Na początku miesiąca około godziny 23, a pod jego koniec około 21:30 górują dwa niewielkie gwiazdozbiory: Baran należący do grupy gwiazdozbiorów zodiakalnych i Trójkąt.

W gwiazdozbiorze Trójkąta znajduje się galaktyka M33 (Galaktyka Trójkąta), którą można dostrzec przy pomocy nawet niewielkiej lornetki. Jest to druga pod względem jasności galaktyka spiralna na niebie po Galaktyce Andromedy. Trochę niżej, na prawo od wspomnianych gwiazdozbiorów znajduje się znacznie większy, również składający się ze słabo świecących gwiazd, gwiazdozbiór Ryb. Podobnie, jak Baran należy on do gwiazdozbiorów Zodiaku.

Listopad to doskonały miesiąc na dalsze obserwacje Taurydów – deszczu meteorów z konstelacji Byka. Rój ten składa się z dwóch części: Taurydów Południowych i Taurydów Północnych. Południowe Taurydy (STA) promieniują od 20 września do 20 listopada, a swoje maksimum mają w tym roku 5 listopada. „Spadające gwiazdy” z północnego roju występują w okresie od 20 października do 10 grudnia, a maksimum aktywności spodziewane jest12 listopada. ZHR dla obu rojów jest podobne i wynosi około5 przelotów na godzinę.

Listopad jest miesiącem, w którym swoje maksimum mają Leonidy, czyli deszcz meteorów z radiantem w gwiazdozbiorze Lwa. Występują one niemal przez cały miesiąc (od 6 do 30 listopada). Maksimum przypadnie około godzinę po północy z 17 na 18 listopada. Meteory z tego roju są najszybszymi, jakie możemy obserwować na naszym niebie – ich prędkość wynosi aż 71 km/s. Są one pozostałością po komecie 55P/Tempel-Tuttle. ZHR Leonidów waha się pomiędzy 10 a 20 przelotów na godzinę. Co 33 lata rój gęstnieje jeszcze bardziej, osiągając czasem nawet kilkaset meteorów na godzinę.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna

Pierwszego dnia listopada przelot ISS nad Szczecinem będzie widoczny nad ranem. Stacja ponownie pojawiać się będzie od 13 listopada w godzinach wieczornych. Dokładne godziny przelotów podane są na stronie https://heavens-above.com.

Opracowanie: Jolanta Olejniczak
Foto: Navicore, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons