Niebo nad Szczecinem w październiku 2026

Październik to najdłuższy, ze względu na zmianę czasu z letniego na zimowy, miesiąc w roku, dzięki której zyskuje jedną godzinę. Zmiana czasu nastąpi pod koniec miesiąca, w niedzielę 25 października, gdy zegarki przestawimy z godziny 3:00 na 2:00. W Szczecinie i okolicach pierwszy dzień tego w pełni już jesiennego miesiąca rozpocznie się o 7:04, a zakończy o 18:38, zaś 31 października Słońce wzejdzie (według czasu zimowego) o 7:00, a zajdzie o 16:31. Zatem dzień będzie trwał tylko 9 godzin i 31 minut.

Księżyc i planety

W październiku kolejność faz Księżyca będzie następująca:

03-10 15:25 – III Kwadra
10-10 17:50 – Nów
18-10 18:13 – I Kwadra
26-10 05:12 – Pełnia

W październikowe wieczory i noce będziemy mogli oglądać Księżyc w bliskim sąsiedztwie następujących planet:

Urana – 1.10 (oświetlenie: 77%) o 4:20, w odległości 4°48’ (Urana znajdziemy poniżej Księżyca za pomocą lornetki),
Marsa – 5.10 (oświetlenie: 32%) od wschodu planety około wpół do pierwszej w nocy do świtu, o 7:00 w odległości około 0°40’,
Jowisza -6.10 (oświetlenie: 22%) od wschodu planety około drugiej w nocy do świtu, o 7:00 w odległości około 2,5°,
Neptuna – 24.10 (oświetlenie: 93%) około drugiej w nocy w odległości około 3,8° (potrzebna lornetka astronomiczna lub teleskop),
Saturna – 24.10 (oświetlenie: 97%) po zachodzie Słońca w odległości około 5,5°,
Urana – 28.10 (oświetlenie: 95%) o 6:00, w odległości około 5,5° (Urana możemy znaleźć po lewej stronie Księżyca za pomocą lornetki).

W tym miesiącu na nocnym niebie wyróżnia się Saturn, który czwatego października znajdzie się w opozycji, czyli po przeciwnej stronie nieba niż Słońce. Planeta wschodzi wieczorem i pozostaje widoczna przez całą noc. Po północy osiąga najwyższe położenie nad horyzontem. Obecnie jego pierścienie są lepiej widoczne niż w ubiegłym roku dlatego warto popatrzeć na Saturna przez teleskop.

Również Neptuna goszczącego w Rybach i Urana ukrywającego się w konstelacji Byka można za pomocą teleskopu odszukać na wieczornym i nocnym niebie. W drugiej połowie nocy oraz nad ranem, wysoko nad wschodnim i południowym horyzontem dominuje jasno świecący Jowisz. W jego pobliżu odnajdziemy czerwonego Marsa.

Wyżej wymienione zbliżenia planet i Księżyca, a także ich sąsiedztwo z innymi obiektami zachęcają do obejrzenia na niebie kilku ciekawych układów:

05.10 (po północy) – Księżyc, Mars, Gromada Otwarta Żłóbek (Messier 44) w gwiazdozbiorze Raka,
28.10 (w nocy i nad ranem)–Księżyc, Uran i Plejady.

Gwiazdy, gwiazdozbiory, „spadające gwiazdy”

W październiku po zmierzchu, na zachodniej stronie nieba wciąż możemy odnaleźć Trójkąt Letni i inne gwiazdozbiory letniego nieba. Ponad wschodnim horyzontem pojawiają się konstelacje zimowe, m.in.: Woźnica, Orion, Byk i Bliźnięta. W południku górują: Wieloryb, Ryby i Andromeda. W okolicach zenitu znajdziemy: Perseusza, Kasjopeję oraz Cefeusza.

Jednym z największych gwiazdozbiorów północnego nieba jest Pegaz, z którym graniczy konstelacja Andromedy. Trzy spośród najjaśniejszych gwiazd Pegaza, wraz z Alfa Andromedae, która wcześniej (jako Delta Pegasi) należała do Pegaza, tworzą obszerny asteryzm nazywany Czworokątem Pegaza, znany też jako „kwadrat jesienny”, a wraz z pozostałymi dwiema najjaśniejszymi gwiazdami Andromedy układają się w kształt podobny do Wielkiego Wozu.

Konstelację Andromedy bardzo łatwo można znaleźć na niebie, gdyż jej najjaśniejsze gwiazdy leżą prawie w jednej linii. Najciekawszym obiektem w tym gwiazdozbiorze jest Galaktyka Andromedy zwana także Wielką Mgławicą w Andromedzie (M31). Poza miastem można ją dostrzec nieuzbrojonym okiem jako mglisty, niewielki obiekt.

W październiku warto zwrócić uwagę na dwa roje meteorów. Od 2 października do 7 listopada promieniują szybkie meteory z roju Orionidów, które wchodzą w górne warstwy atmosfery ziemskiej z prędkościami około 66 km/s. Maksimum roju przypada na 21 października, możemy wtedy oczekiwać między 20 a 30.„spadającymi gwiazdami” na godzinę. Radiant roju leży w gwiazdozbiorze Oriona. W tym roku obserwacji nie będzie utrudniał Księżyc, bo tego dnia znajdzie się w nowiu.

Natomiast od 6 do10 października (maksimum 9 października) promieniują powolne, nieliczne (zwykle 10 zjawisk na godzinę) meteory Drakonidy – ich radiant leży w gwiazdozbiorze Smoka. Rój ten znany jest między innymi z okresowych wzrostów aktywności. Bywało, że dawały wartości ZHR=150.

Grupa rojów wchodzących w skład kompleksu Taurydów, pochodzących od komety 2P/Encke oraz jej fragmentów (możliwe że jednym z nich jest planetoida 2004 TG 10 o podobnych parametrach orbitalnych), jest aktywna w październiku i listopadzie. Zalicza się do niej: Październikowe Arietydy, Południowe Taurydy, Północne Taurydy oraz Chi Orionidy.

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna

W październiku stacja ISS pojawiać się będzie nad Szczecinem dopiero od 17 października w godzinach porannych. ISS widoczna jest na niebie jako jasny punkt szybko przemierzający nieboskłon. Dokładne godziny przelotów na stronie: https://heavens-above.com.

Opracowanie: Jolanta Olejniczak
Foto: Jakub Boruń, Bartosz Muczyński