W Szczecinie i okolicach pierwszego marca Słońce wzejdzie o 6:48, zajdzie o 17:40, a dzień będzie trwał 10 godzin i 52 minuty. Natomiast ostatniego dnia marca wschód Słońca (już według czasu letniego, obowiązującego od 29 marca, od godziny 2:00 zmienionej na 3:00) nastąpi o 6:36, a zachód o 19:35. 31 marca dzień będzie trwał prawie 13 godzin.
20 marca o 15:45 rozpocznie się astronomiczna wiosna. Słońce wejdzie w znak Barana i znajdzie się w punkcie równonocy wiosennej, który jest miejscem przecięcia się płaszczyzny ekliptyki z równikiem niebieskim. W tym dniu Słońce wschodzi dokładnie na wschodzie, a zachodzi na zachodzie. Potocznie mówi się, że następuje wtedy zrównanie dnia z nocą, jednak występowanie zjawiska refrakcji oraz rozmiary kątowe Słońca powodują że dzień jest nieco dłuższy. 20 marca dzień w Szczecinie będzie trwał około 12 godzin i 12 minut, a nasza dzienna gwiazda podczas górowania wzniesie się nad horyzont na wysokość 36,5°.
Księżyc i planety
W marcu kolejność faz Księżyca będzie następująca:
- 03-03, 12:38 – Pełnia
- 11-03, 10:39 – III Kwadra
- 19-03, 02:23 – Nów
- 25-03, 20:18 – I Kwadra
Podczas ostatniej zimowej pełni nastąpi całkowite zaćmienie Księżyca niewidoczne w Polsce (maksimum zaćmienia przypada na 13:04 naszego czasu). Zjawisko to będzie można obserwować w Azji, Australii, na wyspach Pacyfiku oraz w obu Amerykach.
Na wieczornym i nocnym marcowym niebie będziemy mogli oglądać Księżyc w bliskim sąsiedztwie
następujących planet:
- Wenus – 20.03 (oświetlenie: 3,6%) wieczorem po zachodzie Słońca w odległości około 6 stopni,
- Urana – 22.03 oraz 23.03 (oświetlenie: 17% oraz 26,7%), o godz. 18:00, w odległości około 10 stopni (potrzebna lornetka),
- Jowisza – 26.03 (oświetlenie: 61%), po zachodzie Słońca (o godz. 18.00,w odległości około 8 stopni)
- Księżyc znajdzie się także blisko Merkurego i Marsa 17 marca, jednak wschodzą one krótko przed wschodem Słońca i trudno będzie je zobaczyć (nawet korzystając z lornetki). Można próbować odszukać tego ranka Merkurego 7° na lewo od Księżyca (oświetlenie 4,1%) wschodzącego 28 minut przed wschodem Słońca, a także z większym trudem Marsa, wschodzącego 13 minut po Księżycu, 8° z jego lewej strony.
29 marca będzie miało miejsce zjawisko zakrycia gwiazdy Regulus (w gwiazdozbiorze Lwa) przez Księżyc, zbliżający się do pełni (oświetlenie 89%), który nasunie się na nią zacienionym brzegiem!
Zjawisko zakrycia zacznie się o 19:35, a o 20:30 Regulus zacznie wyłaniać się zza oświetlonej strony
tarczy Księżyca.
W ciągu kilku pierwszych dni marca (najlepiej 1 i 2 marca) będziemy mogli zobaczyć sześć ciał niebieskich na wieczornym niebie: Merkurego, Wenus, Neptuna. Saturna, Urana oraz Jowisza. Ułożą się w charakterystyczny łuk zaczynając od zachodniego horyzontu. Cztery planety zobaczymy gołym okiem. Najtrudniej zobaczyć będzie Merkurego gdyż kończy się okres jego widoczności.
W godzinach wieczornych, nad zachodnim horyzontem w konstelacji Ryb zobaczymy Saturna, a niedaleko od tego gazowego olbrzyma możemy spróbować odszukać Neptuna (potrzebna dobra lornetka lub teleskop).
7 marca, tuż po zachodzie Słońca, nisko nad zachodnim horyzontem będziemy mogli zaobserwować bliskie, w odległości około 20’, położenie Wenus i Neptuna (nigdy nie patrz przez teleskop bezpośrednio na Słońce, jeśli nie jest ono całkowicie zasłonięte przez horyzont, ponieważ grozi to trwałym uszkodzeniem wzroku). Niedaleko będzie również widoczny Saturn, którego koniunkcja z Wenus będzie miała miejsce dzień później. 8 marca po zachodzie Słońca zobaczymy te dwie planety w odległości około jednego stopnia od siebie.
Wenus z każdym dniem będzie widoczna coraz lepiej, a w drugiej połowie miesiąca będzie bardzo jasna i coraz dłużej świeciła na niebie, pełniąc rolę „gwiazdy wieczornej”.
W tym miesiącu nadal możemy obserwować Urana, w okolicach gwiazdozbioru Byka, niedaleko Plejad, jednak do jego obserwacji potrzebujemy przynajmniej lornetki. Pod koniec miesiąca Uran będzie zachodził około północy. Przez cały marzec na wieczornym niebie do późnych godzin nocnych będzie widoczny jasny Jowisz przebywający w konstelacji Bliźniąt. Na początku miesiąca chować się będzie za horyzont prze godziną piątą rano a pod koniec marca będzie zachodził godzin wcześniej.
Wyżej wymienione zbliżenia planet i Księżyca oraz samych planet, a także niektórych gwiazd zachęcają do obejrzenia na niebie kilku ciekawych układów, więcej niż dwóch jasnych obiektów:
- 26 marca wieczorem: Jowisz, Księżyc oraz Kastor i Polluks z gwiazdozbioru Bliźniąt,
- 23 marca wieczorem: Księżyc, Uran, Aldebaran, Hiady i Plejady.
Gwiazdy i gwiazdozbiory
Przez kolejne marcowe wieczory możemy obserwować jak zimowe konstelacje ustępują miejsca wiosennym gwiazdozbiorom. Bardzo późnym wieczorem Orion, Bliźnięta i Byk zmierzają ku horyzontowi na zachodnim niebie. Przez prawie cały miesiąc nocą nad naszymi głowami znajdować się będzie gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy.
W Szczecinie, podczas bezchmurnych nocy, w zenicie będzie można bez trudu dostrzec Wielki Wóz, który jest asteryzmem tego gwiazdozbioru. Natomiast na południowej stronie nieba dostrzeżemy m.in. Lwa. Gwiazdozbiór ten znaleźć można przy pomocy gwiazd przedniej ścianki skrzyni Wielkiego Wozu, przedłużając odległość między nimi dziesięciokrotnie w kierunku południowym. Najjaśniejszą gwiazdą konstelacji Lwa jest Regulus, będący układem dwóch gwiazd obiegających wspólny środek masy. Lew na początku marca góruje o północy na wysokości około 55°. Z kolei nad wschodnim horyzontem odnaleźć można gwiazdozbiory Panny, Wolarza, Korony Północnej i Herkulesa.
Na nocnym niebie warto odszukać rozległy asteryzm utworzony przez jasne gwiazdy: Wegę z gwiazdozbioru Lutni, Arktura z Wolarza, Kapellę z Woźnicy i Procjona z Małego Psa.
Międzynarodowa Stacja Kosmiczna
Do 4 marca przeloty ISS nad Szczecinem będą widoczne nad ranem. Stacja ponownie pojawiać się będzie od 11 marca do 28 marca w godzinach wieczornych. ISS widoczna jest na niebie jako jasny punkt szybko przemierzający nieboskłon. Dokładne godziny przelotów znajdziemy na stronie https://heavens-above.com.
Opracowanie: Jolanta Olejniczak
Foto: Stellarium