Kosmologia inspirowana naturą: od śluzowców do praw rządzących strukturą Wszechświata
Współczesna kosmologia potrafi z dużą precyzją opisać historię Wszechświata, ale robi to w modelu, który zawiera dwa wielkie znaki zapytania: ciemną materię i ciemną energię. W standardowym obrazie – modelu ΛCDM – to one w dominującym stopniu decydują o tym, jak rosną struktury kosmiczne: od drobnych fluktuacji wczesnego Wszechświata po dzisiejszą wielkoskalową strukturę (LSS), czyli „kosmiczną sieć” galaktyk, filamentów i pustek.
Uwaga: prelekcja odbędzie się wyjątkowo w piątek 6 marca!
Problem w tym, że mimo sukcesów obserwacyjnych nadal nie wiemy, czym dokładnie są te składniki – a liczne alternatywne pomysły (modyfikacje grawitacji, dynamiczna ciemna energia, oddziaływania w „ciemnym sektorze”) wciąż nie dały rozstrzygającej odpowiedzi.
Podczas wykładu prelegent opowie o projekcie, w którym szukamy bardziej uniwersalnych praw ewolucji kosmicznej sieci – takich, które nie zależą od jednego konkretnego modelu „ciemności”.
Punktem wyjścia są ogromne zestawy symulacji numerycznych Quijote, gdzie kontrolujemy parametry kosmologiczne i obserwujemy, jak zmienia się geometria oraz „topologia” LSS. Następnie porównujemy te własności z sieciami budowanymi przez niezwykły organizm: śluzowca (Physarum), który potrafi tworzyć efektywne połączenia w złożonym środowisku. Sprawdzimy, czy miary znane z analizy sieci (np. związane z połączeniami, „krętością”, progami perkolacji) mogą pełnić rolę mostu między biologią a kosmologią – i czy taka analogia pomoże nam lepiej zrozumieć, jakie mechanizmy naprawdę rządzą powstawaniem kosmicznej sieci.
Kosmologia inspirowana naturą
dr hab. Tomasz Denkiewicz
6 marca, 19:00
Politechnika Morska w Szczecinie
Wały Chrobrego 1/2, sala nr 19
Tomasz Denkiewicz, fizyk, kosmolog, edukator energetyki jądrowej. Kiedyś biegacz i kolarz obecnie wspinacz. Pracownik Instytutu Fizyki na Wydziale Nauk Ścisłych i Przyrodniczych Uniwersytetu Szczecińskiego oraz członek Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii.