W Szczecinie pierwszego września Słońce wzejdzie o 6:12, a zajdzie o godzinie 19:51, natomiast 30 września dzień rozpocznie się o 7:02, a zakończy o 18:40 i będzie trwał tylko 11 godzin i 38 minut. W tym miesiącu Słońce obniża wysokość swojego górowania o ponad 11 stopni. 23 września o 02:05 rozpocznie się astronomiczna jesień. Słońce wejdzie w znak Wagi i znajdzie się w punkcie równonocy jesiennej, który jest miejscem przecięcia się płaszczyzny ekliptyki z równikiem niebieskim. Jest to moment, w którym Ziemia przekracza punkt na orbicie, gdzie promienie słoneczne padają na równik prostopadle. Przez następne pół roku Słońce będzie mocniej oświetlać południową półkulę Ziemi.
Księżyc i planety
We wrześniu kolejność faz Księżyca będzie następująca:
- 04-09 09:51 – III Kwadra
- 11-09 05:27 – Nów
- 18-09 22:43 – I Kwadra
- 26-09 18:49 – Pełnia
We wrześniowe wieczory i noce będziemy mogli oglądać Księżyc w bliskim sąsiedztwie następujących planet:
- Urana – 03.09 (oświetlenie: 55%) po wschodzie planety około 22:30, w odległości około 4,5°, która rośnie do świtu (potrzebna lornetka),
- Marsa – 07.09 (oświetlenie: 21%) po wschodzie obiektów około pierwszej w nocy w odległości 3,5°,
- Jowisza – 08.09 i 9.09 (oświetlenie: 11% i 5%) na porannym niebie w odległości odpowiednio około 7,5° o świcie pierwszego dnia i w odległości około 5° po wschodzie Księżyca około godz. 4:00 drugiego dnia,
- Wenus – 14.09 (oświetlenie: 14%) po zachodzie Słońca w odległości około 2,7°,
- Neptuna – 26.09 (oświetlenie: 100%), około 19:30 w odległości około 3,5°(za pomocą lornetki, pod Księżycem),
- Saturna – 27.09 (oświetlenie:99,7%), o 6:00 w odległości około 6° (po zachodzie Słońca dzień wcześniej w odległości około 9°).
Dzienne zakrycie Wenus przez Księżyc, które nastąpi 14 września, będzie jednym z najciekawszych zjawisk astronomicznych tego miesiąca!
O godzinie 11:38 Księżyc (oświetlenie 12,3%) zacznie zakrywać Wenus (zjawisko dostępne do obserwacji nawet przez lornetki). Planeta pojawi się o 12:40 przy oświetlonym przez Słońce brzegu tarczy Księżyca.UWAGA! Przy obserwacjach dziennego zakrycia Wenus należy zachować szczególną ostrożność aby przypadkowo nie spojrzeć na Słońce przez teleskop lub lornetkę co grozi utratą wzroku! 8 września w godzinach wieczornych naszego czasu nastąpi niewidoczne z terenu Polski zakrycie Jowisza (zakrywane są także księżyce Jowisza – transmisję można będzie zapewne znaleźć w Internecie.)
Wenus w pierwszej połowie miesiąca będzie widoczna nisko nad zachodnim horyzontem krótko po zachodzie Słońca. Przez większość miesiąca będzie świecić jako wyjątkowo jasna Gwiazda Wieczorna (osiągając maksymalny blask 18 września), po czym pod koniec miesiąca zacznie gwałtownie zbliżać się do Słońca i znikać w jego blasku. Tegoroczny wrzesień stwarza także okazję do podglądania gazowych olbrzymów Układu Słonecznego, które na ciemnym niebie można znaleźć prawie przez całą noc.
Jako pierwszy będzie wschodził Neptun przebywający w gwiazdozbiorze Ryb. Neptun znajdzie się w opozycji 26 września. Oznacza to, że Ziemia ustawi się dokładnie między tą planetą a Słońcem. W tym czasie Neptun będzie najbliżej Ziemi, osiągnie swoją maksymalną jasność i będzie widoczny przez całą noc za pomocą dobrej lornetki lub teleskopu. Do namierzenia tej planety niezbędna jest aktualna mapa nieba lub aplikacja astronomiczna (np. Stellarium), która pomoże odróżnić Neptuna od okolicznych gwiazd.
Chwilę po Neptunie na wieczornym niebie pojawi się Saturn, który zbliża się do swojej opozycji (przypadającej na początek października), co zapewnia znakomite warunki do jego obserwacji przez większą część nocy. Półtorej godziny później możemy spróbować za pomocą lornetki odszukać Urana kryjącego się w konstelacji Byka. Najlepsze warunki do jego obserwacji panują w drugiej połowie nocy oraz nad ranem. Wtedy znajduje się on najwyżej nad horyzontem.
Także Jowisz jest doskonale widoczny w drugiej połowie nocy. Świeci bardzo jasnym blaskiem wysoko nad wschodnim horyzontem. Pomarańczowo świecący Mars wschodzi około północy, a najlepiej można go obserwować od godziny drugiej do świtu nad południowo-wschodnim horyzontem.
Wyżej wymienione zbliżenia planet i Księżyca oraz samych planet, a także niektórych gwiazd zachęcają do obejrzenia na niebie kilku ciekawych układów, więcej niż dwóch obiektów w dniach:
- 03.09 (późnym wieczorem i w nocy) – Księżyc, Uran (za pomocą lornetki), Plejady i Hiady,
- 26.09 (wieczorem i w nocy) – Księżyc, Saturn i Neptun.
Gwiazdy, gwiazdozbiory i obiekty głębokiego nieba
Wrzesień jest dobrym miesiącem do prowadzenia obserwacji astronomicznych. Sprzyja temu wydłużająca się noc przy nadal korzystnych warunkach obserwacyjnych. Ciemne noce z przełomu lata i jesieni stwarzają doskonałą okazję do podziwiania Drogi Mlecznej i obiektów mgławicowych. Na tle galaktycznego centrum położony jest gwiazdozbiór Tarczy, w której świeci jedna z jaśniejszych gromad otwartych gwiazd o nazwie Messier 11 (M11, Gromada Dzika Kaczka). Można ją dostrzec już za pomocą małej lornetki.
Na wschód od Tarczy odnajdziemy gwiazdozbiór Koziorożca. Ponad Koziorożcem położona jest konstelacja Wodnika, w granicach której znajduje się Mgławica Saturn. Obiekt ten zaliczany jest do mgławic planetarnych, będących przejawem jednego z ostatnich etapów ewolucji gwiazd podobnych do Słońca. Wrzesień to również czas, w którym gwiazdozbiory letnie ustępują miejsca jesienno-zimowym. Nadchodzący czas pozwala na obserwacje gwiazdozbiorów Byka i Andromedy. Znajduje się w nich wiele ciekawych obiektów, w szczególności gromada otwarta Plejady oraz galaktyka w Andromedzie.
Międzynarodowa Stacja Kosmiczna
Międzynarodową Stację Kosmiczną ISS można będzie oglądać podczas prawie wszystkich wrześniowych nocy. Do 5 września przeloty nad Szczecinem będą widoczne nad ranem, a od 8 do 28 września w godzinach wieczornych. Stacja będzie wyłaniać się zza widnokręgu w okolicach geograficznego zachodu, by przez kilka minut przemierzać niebo i opadać w kierunku wschodu. ISS widoczna jest na niebie jako jasny punkt szybko przemierzający nieboskłon. Dokładne godziny przelotów na stronie: https://heavens-above.com.
Opracowanie: Jolanta Olejniczak
Foto: NASA